وقتی شما از ChatGPT میپرسید «شام چی بپزم؟» و او در کسری از ثانیه پاسخ میدهد، همه چیز جادویی و رایگان به نظر میرسد. اما اگر دوربین را از صفحه موبایلتان به عقب بکشیم و به پشت صحنه برویم، با واقعیتی خشن، پرهزینه و حیرتانگیز روبرو میشویم.
ساخت و نگهداری یک هوش مصنوعی در ابعاد ChatGPT، شبیه به ساختن یک نیروگاه اتمی است؛ هم از نظر پیچیدگی علمی و هم از نظر هزینههای نجومی. بیایید این "هیولای دیجیتال" را تشریح کنیم.
۱. مواد اولیه: معجونی از علوم پیچیده
قبل از اینکه به پول برسیم، باید بدانیم چه علومی با هم ترکیب شدهاند تا این موجود خلق شود. هوش مصنوعی فقط کدنویسی نیست؛ یک معجون بینرشتهای است:
- علوم کامپیوتر و مهندسی نرمافزار: برای ساخت زیرساختهای عظیم داده.
- ریاضیات و آمار (جبر خطی و احتمالات): زبان اصلی هوش مصنوعی ریاضی است. تمام کلمات شما به بردارها (Vectors) و ماتریسهای غولپیکر تبدیل میشوند.
- علوم اعصاب (Neuroscience): ساختار "شبکههای عصبی" (Neural Networks) با الهام از نحوه اتصال نورونهای مغز انسان طراحی شده است.
- زبانشناسی: برای درک ساختار، نحو و معنای کلمات در زبانهای مختلف.
۲. آشپزخانه: زیرساختهای سختافزاری
هوش مصنوعی روی لپتاپ من و شما اجرا نمیشود. برای زنده کردن مدلی مثل GPT-4، به ارتشی از سختافزار نیاز است. قلب تپنده این سیستمها GPU (پردازنده گرافیکی) است.
تراشههای NVIDIA H100
قیمت هر عدد از این چیپها بین ۳۰,۰۰۰ تا ۴۰,۰۰۰ دلار است. مدلهای بزرگ به بیش از ۲۰,۰۰۰ عدد از این تراشهها نیاز دارند.
شبکهبندی فیبر نوری
اتصال این حجم از پردازنده به کابلهای فوقسریع و زیرساختهای دیتاسنتر بسیار پیچیدهتر از تصور است.
۳. مرحله آموزش (Training): تولد یک ذهن
این مرحله گرانترین بخش "اولیه" است. تصور کنید میخواهید تمام کتابها، مقالات و وبسایتهای جهان را در مغز یک نوزاد فرو کنید.
۴. هزینه هر سوال: وقتی شما دکمه Enter را میزنید
اینجاست که آمار تکاندهنده میشود. هر بار که دکمه اینتر را میزنید، یک چرخه مصرف منابع عظیم در آن سوی دنیا آغاز میشود:
| نوع شاخص | میزان تخمینی |
|---|---|
| هزینه روزانه OpenAI | ۷۰۰,۰۰۰ دلار |
| هزینه هر تعامل (Inference) | ۰.۳۶ دلار (۱۰۰۰ برابر گوگل) |
| مصرف آب (خنککننده) | ۵۰۰ میلیلیتر برای هر ۲۰-۵۰ سوال |
| مصرف برق هر سوال | معادل یک ساعت روشن ماندن لامپ LED |
۵. جمعبندی: آینده این غول پرخرج
راه اندازی یک هوش مصنوعی پیشرفته، بازی میلیاردرهاست. اما چرا شرکتها این هزینهها را تحمل میکنند؟ چون این "طلای جدید" است. آنها روی آیندهای شرط بستهاند که در آن هوش مصنوعی تمام جنبههای زندگی ما را مدیریت میکند.
پس دفعه بعد که از هوش مصنوعی خواستید یک ایمیل اداری برایتان بنویسد، به یاد داشته باشید: هزاران کیلومتر آنطرفتر، لشکری از پردازندههای داغ در حال فریاد کشیدن هستند و رودخانهای از آب در حال تبخیر است تا آن کلمات روی صفحه شما ظاهر شوند.